Στη «Μήδεια Έξοδος ΙΙΙ», ο Ευριπίδης «συνομιλεί» με τον Γιαννούλη Χαλεπά στην Εθνική Γλυπτοθήκη, σ´ενα ευθύ διάλογο με την μοναδική μουσική Eros/Demon του Γιώργου Κουμεντάκη. Ακολουθώντας τη Μήδεια μέσα από τον αυτούσιο λόγο των κειμένων του Ευριπίδη, η παράσταση που ανεβαίνει σε σκηνοθεσία,συρραφή κειμένων και απόδοση Κωνσταντίνου Χατζή, εστιάζει στην πορεία της ως σύμβολο «ξεριζωμού». Μια γυναίκα πρόσφυγας, ξεριζωμένη από την πατρίδα της, την Κολχίδα, φτάνει σε μια δεύτερη πατρίδα την Κόρινθο -χωρίς πολιτικά δικαιώματα- διπλά εξόριστη, από τον τόπο και το γένος της, βιώνει τον κοινωνικό αποκλεισμό ως «ξένη» και την εξορία της ψυχής, προδομένη από τον θεό έρωτα/δαίμονα στο πρόσωπο του Ιάσωνα.

Τρεις ερμηνευτές αφηγούνται την ιστορία της Μήδειας ενσωματώνοντας στο κείμενο, θραύσματα λέξεων από την Μήδεια και την Ιοκάστη του Γιάννη Κοντραφούρη. Η μουσική σύνθεση του Γιώργου Κουμεντάκη Eros Demon (1991) σε ποίηση Σαπφούς ένα έργο για κόντρα τενόρο και δύο πιάνα, κατέχει κυρίαρχο ρόλο, στην έκφραση της σύγχρονης καλλιτεχνικής προσέγγισης της παράστασης, με την συνύπαρξη θεάτρου, μουσικής και εικαστικών τεχνών.

Η παράσταση εξελίσσεται στην Εθνική Γλυπτοθήκη και «συνομιλεί» με το ομώνυμο έργο, ενός από τους σημαντικότερους Έλληνες Γλύπτες του Γιαννούλη Χαλεπά, Μήδεια ΙΙΙ (Γύψος, 72 Χ 44 Χ 26 εκ.) μέσα από τις φωτιστικές «παρουσίες» και τις ιδιαίτερες αντανακλάσεις της γυάλινης προθήκης, προσφέροντας εντυπωσιακές, διαφορετικές οπτικές θέασης, σε κάθε θεατή.

Ποιο το «πρόσωπο» της Μήδειας, που θα αντικρίσουν οι θεατές; Η Μήδεια «δικαιώνεται» για τα δεινά της; Ποια είναι η μεγαλύτερη αλήθεια και το μεγαλύτερο ψέμα για τη Μήδεια; Ο σκηνοθέτης Κωνσταντίνος Χατζής μιλά στο Culture Press για την ιστορία της Μήδειας, υποστηρίζοντας μεταξύ άλλων ότι «Η τραγωδία είναι το πάντα προς το μέλλον μας».

-Στο έργο «Μήδεια Έξοδος ΙΙΙ», ο Ευριπίδης «συνομιλεί» με τον Γιαννούλη Χαλεπά. Ποιο το «πρόσωπο» της Μήδειας, που θα αντικρίσουν οι θεατές;

Η συγκλονιστική Μήδεια ΙΙΙ του Γιαννούλη Χαλεπά υπήρξε μεγάλη πηγή έμπνευσης για την δημιουργία της παράστασης. Εξάλλου η ανάγκη μου ασχοληθώ με το υλικό της Μήδειας ήταν να «δω» το πρόσωπό της όπως το είδαν Έλληνες δημιουργοί. Ο Ευριπίδης, ο Γιάννης Κοντραφούρης (χρησιμοποιώ πολύ μικρά θραύσματα από το έργο του) και ο Χαλεπάς.

Αν δει κανείς το έργο του Χαλεπά θα νιώσει μια συναισθηματική αιώρηση. Υπάρχει μια πολύ ανοιχτή ερμηνεία απέναντι στο συγκεκριμένο έργο. Δεν έχει κάτι το οριστικό.  Βλέπουμε την Μήδεια να στέκεται γυμνόστηθη, κρατώντας με τα χέρια της τα δυο παιδιά της. Το ένα παιδί στέκεται στο πλάι με ίσιο σώμα και βλέπουμε καθαρά το πρόσωπό του  ενώ το άλλο παιδί καμπουριαστό μοιάζει σαν να θέλει να ξεφύγει από την μάνα, σα να γνωρίζει τι το περιμένει και  για να δεις το πρόσωπό του πρέπει να περάσεις πίσω από την γυάλινη προθήκη.

Με μια πιο προσεχτική ματιά παρατηρούμε πως  η Μήδεια κι ένα  κρατάει ένα μαχαίρι. Είναι ακριβώς αυτό που είπα παραπάνω νιώθεις μια αιώρηση ακριβώς την αιώρηση που διαπερνά και την Μήδεια του Ευριπίδη. «Όχι δεν θα σκοτώσω τα παιδιά για να πληγώσω τον πατέρα τους. Όχι πρέπει να τα σκοτώσω γιατί δεν θέλω να τα εξευτελίσουν οι εχθροί μου» όπως χαρακτηριστικά λέει ο συγγραφέας. Το έργο του Χαλεπά δημιουργεί συνεχόμενα ερωτηματικά ακριβώς όπως και το έργο του Ευριπίδη. 

-Πώς συνδέεται η μουσική σύνθεση του Γιώργου Κουμεντάκη Eros Demon (1991) σε ποίηση Σαπφούς με το κείμενο του Ευριπίδη;

Έρως Δαίμων η όπως λέει ο Ευριπίδης «Έρωτα χαρά και δήμιε των ανθρώπων». Η σύνδεση είναι προφανής. Στο έργο του Γιώργου Κουμεντάκη ακούς την εξαιρετική σύνθεση της μελωδικής γραμμής του λόγου της Σαπφούς μέσα από τον ρυθμό των στίχων. Δηλαδή  αν προσπαθήσεις να μιλήσεις τους στίχους συνειδητοποιείς πως οι τονισμοί και οι ρυθμοί του εκφερόμενου λόγου έχουμε μελοποιηθεί με εξαιρετική ακρίβεια. 

Τα δυο πιάνο μαζί με την φωνή δημιουργούν ένα σύμπαν αιώρησής ακριβώς όπως και η Μήδεια του Χαλεπά και του Ευριπίδη. Η μουσική αιώρηση χρησιμοποιείται ως αυθύπαρκτο σώμα. Κλείνει την παράσταση και χορογραφείται με την τεχνική του Butoh από την Ιωάννα Γκαραγκούνη και ερμηνεύεται από τον χορευτή Θάνο Στασινό.

Εδώ θα ήθελα να πω, πως η σχέση μου με την μουσική του Γιώργου Κουμεντάκη είναι μια σχέση στενή, στα όρια της καλλιτεχνικής εμμονής γιατί τα έργα του συνθέτη είναι ανοιχτά σε πολλές αναγνώσεις και κάθε φορά που τα ακούω ή τα μελετάω νιώθω μια σωματική, πνευματική ελευθερία.

Επίσης αρκετές φορές μια μουσική σύνθεση του Γιώργου Κουμεντάκη  έχει λειτουργήσει ως όχημα για να δημιουργήσω ένα θεατρικό έργο, όπως το «Ισοκράτημα ενός παιδιού». Προηγήθηκε η ανάγκη μου να κάνω κάτι με την  μουσική και ύστερα ήρθαν τα θεατρικά πρόσωπα.

-Η Μήδεια είναι μια γυναίκα πρόσφυγας, ξεριζωμένη από την πατρίδα της, που βιώνει τον κοινωνικό αποκλεισμό και την προδοσία. Πώς ο μύθος της συνδιαλέγεται με το σήμερα;

Τα θέματα που θίγει το έργο όπως και όλες οι Τραγωδίες πιστεύω είναι θέματα που πάντα μας απασχολούν και θα μας απασχολούν. Η τραγωδία ως θεατρικό είδος  μας αποκαλύπτει και μας φωτίζει σαν ένας μεγεθυντικός φακός όλες τις λεπτομέρειες της εποχή μας σε κάθε ιστορική στιγμή της ανθρωπότητας.

Η τραγωδία είναι το πάντα προς το μέλλον μας. Πάντα μπροστά. Όχι στο τώρα. Φανερώνει  ολόκληρη την ανθρώπινη φύση και οι πράξεις των ανθρώπων. Πάντα υπήρχαν εξόριστες/οι αποκλεισμένες ομάδες ανθρώπων, πάντα προδοσίες. Πόλεμοι. Καταπάτηση των νόμων,  της πίστης, των όρκων.  Ο μύθος χρησιμοποιείται απλά ως ένα όχημα για αποκαλύψει, να θέσει τα όρια και να μας κάνει να δούμε και ξαναδούμε αυτό που ο άνθρωπος έχεις ως τάση πάντα να ξεχνάει.

-Έχουν γραφτεί πολλές θεωρήσεις σχετικά με τη Μήδεια και το ότι δολοφόνησε τα παιδιά της, που παρουσιάζονται κυρίως και μέσω των μεταγραφών του μύθου. Στη δική σας ιστορία, η Μήδεια δικαιώνεται για τα δεινά της; Ή αποτελεί ένα πρόσωπο σκανδαλώδες, που «πνίγηκε» από τα πάθη της;

Πράγματι η πλευρά της Μήδειας ως παιδοκτόνος έχει απασχολήσει πολλούς δημιουργούς από όλες τις μορφές της τέχνης. Έχουνε χυθεί τόνοι μελάνι. Όπως επίσης έχει περάσει και στην καθημερινότητά μας. Πόσες φορές ακούμε ή διαβάζουμε, «να μια σύγχρονη Μήδεια».

Ωστόσο αν διαβάσουμε προσεκτικά το κείμενο, όσο περισσότερο μπορούμε απαλλαγμένοι από το μύθο που ακολουθεί το πρόσωπο, θα δούμε πως ο Ευριπίδης δεν παίρνει θέση. Είναι τόσο αντιφατικός ο δρόμος της όσον αφορά τον θάνατο των παιδιών που καταλήγει στη μη θέση. Η σκέψη του Ευριπίδη συνεχώς αλλάζει, μεταβάλετε σχεδόν από στίχο σε στίχο. Και αυτό είναι ένα από τις σπουδαίες πτυχές αυτής τραγωδίας πως δεν απαντάει.

-Ποια είναι η μεγαλύτερη αλήθεια και το μεγαλύτερο ψέμα για τη Μήδεια;

Είναι μια πολύ ωραία ερώτηση αυτή στην οποία δεν μπορώ ειλικρινά να σας απαντήσω. Γιατί εκτός από την ιδιότητα μου ως σκηνοθέτης στην παράσταση κρατάω και τον ρόλο της Μήδειας. Και ακολουθώ βήμα προς βήμα τους στίχους του Ευριπίδη.

Δεν επιτρέπω στον εαυτό μου να έχει άποψη. Αλλά ένα πράγμα μπορώ να σας πω με σιγουριά πως όλη η πορεία της από την αρχή ως και την τελευταία λέξη είναι συναρπαστική. Συναρπαστική με την έννοια πως περνάς και εσύ και ο θεατής από όλες τις πλευρές της ανθρώπινης ύπαρξης. Από τα πιο βαθιά σκοτάδια ως το πιο δυνατό φως.   

Πληροφορίες για την παράσταση

ΕΘΝΙΚΗ ΓΛΥΠΤΟΘΗΚΗ
 Άλσος Στρατού, Γουδή

25 Φεβρουαρίου έως 15 Μαρτίου, Τετάρτη έως Κυριακή
Ώρα έναρξης: 19:30
Γενική Είσοδος: 15€
Διάρκεια: 70’

Συντελεστές 
Σκηνοθεσία/Συρραφή κειμένων/Απόδοση: Κωνσταντίνος Χατζής
Μουσική: Γιώργος Κουμεντάκης
Butoh: Ιωάννα Γκαραγκούνη
Φωτισμοί/Κοστούμια: Ομάδα Χρώμα
Βοηθοί σκηνοθέτη: Γιάννης Αξιώτης/Θάνος Ψαρράς
Φωτογραφίες: Άγγελος Χιλλ

Ερμηνεύουν:Τζίνα Θλιβέρη, Θάνος Στασινός, Κωνσταντίνος Χατζής